Szymon Semeniuk

aplikant radcowski

W ramach swojej praktyki zawodowej zajmuję się problematyką dochodzenia szeroko pojętych roszczeń odszkodowawczych oraz obsługą przedsiębiorców. Doświadczenie zawodowe zdobywałem w kancelariach prawnych prowadzących postępowania odszkodowawcze...
[Więcej >>>]

Skontaktuj się

W nawiązaniu do poprzedniego wpisu warto wskazać na poszczególne kategorie roszczeń odszkodowawczych mających swoją podstawę w art. 444 § 1 k.c. Jednym z podstawowych w tym zakresie jest roszczenie w przedmiocie zwrotu kosztów opieki – jakiej musiał podlegać poszkodowany w następstwie uczestniczenia w wypadku komunikacyjnym.

Poszkodowany może dochodzić zwrotu kosztów opieki, jeśli ze względu na stan jego zdrowia taka opieka była lub jest potrzebna. Wykazaniu zatem podlega konieczność podlegania opiece. Nie ma natomiast znaczenia okoliczność, czy poszkodowany takie koszty w rzeczywistości poniósł tj. wypłacił stosowne kwoty na rzecz osób świadczących opiekę – a to z uwagi na fakt iż np. pomoc pochodziła ze strony osób najbliższych. Od stanu poszkodowanego zależy dzienny wymiar godzinowy otrzymywanej pomocy jak również, liczba dni w których pomoc była świadczona.

Co się tyczy określenia wysokości stawki godzinowej, powszechnie stosowanym punktem odniesienia są w tym zakresie stawki godzinowe odpłatnej pomocy medycznej świadczonej przez podmioty publiczne takiej jak MOPS, MOPR i in. Dla przykładu stawka taka, określona przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Lublinie, od 1 stycznia 2018 roku wynosi 17 zł/h.

W tym miejscu warto zwrócić uwagę na Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2016 r., VI ACa 425/15, Legalis, w którym stwierdził, że w przypadku sprawowania opieki nad poszkodowanym przez członków rodziny obliczanie odszkodowania powinno nastąpić bez uwzględnienia danin publicznoprawnych. Powyższy wyrok powoływany jest regularnie przez Towarzystwa Ubezpieczeń we wszelkiego typu odpowiedziach na kierowane doń żądania. Warto zatem, mieć również na uwadze jego treść przy określaniu wysokości dochodzonego odszkodowania. W procesie (w przypadku przeprowadzenia takiegoż dowodu) decydujące znaczenie w zakresie określenia wymiaru godzinowego, jak i stawki pieniężnej, ma dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu pielęgniarstwa i położnictwa.

Odszkodowania otrzymywane w związku z koniecznością podlegania opiece ze strony osób trzecich, niejednokrotnie stanowią realną wartość ekonomiczną – w szczególności w związku z poważnymi urazami ortopedycznymi wiążącymi się z trudnościami w zakresie poruszania – zatem warto wystąpić również z takim roszczeniem.

Kolejnym roszczeniem poszkodowanego, z jakim może on wystąpić w następstwie wypadku w którym uczestniczył jest roszczenie odszkodowawcze uregulowane w art. 444 § 1 k.c. Zgodnie z brzmieniem cytowanego artykułu ,,w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu.”

Istotą wyżej wymienionej regulacji jest zapewnienie poszkodowanemu możliwości naprawienia poniesionej szkody, mającej charakter stricto majątkowy – jak choćby – zwrot kosztów poniesionych w związku z zakupem lekarstw, dojazdu do placówek medycznych, prywatnych wizyt lekarskich i zabiegów medycznych, rehabilitacji, masaży etc. Zakres przedmiotowy omawianego roszczenia jest bardzo szeroki – na co wskazuje sformułowanie ,,wszelkie wynikłe z tego powodu koszty”. Od danego stanu faktycznego będzie zależeć, naprawienia jakich szkód zażądamy. Istotne przy tym pozostaje stosowne ich udokumentowanie i udowodnienie na etapie zgłaszania szkody oraz w ewentualnym procesie sądowym.

Przedmiotem kompensacji w tym przypadku jest bowiem uszczerbek majątkowy wynikający z uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, a nie cierpienia fizyczne i moralne, które podlegać mogą kompensacji na podstawie art. 445 (zadośćuczynienie pieniężne za krzywdę niemajątkową – zob. poprzedni wpis).Warto wskazać, iż oba te roszczenia dochodzone są – z reguły – obok siebie w ramach jednego postępowania, ze wskazaniem oddzielnych podstaw prawnych.

W literaturze przedmiotu oraz orzecznictwie można wyróżnić dwie kategorie osób, których dobra osobiste uległy naruszeniu w wyniku zdarzenia szkodowego – bezpośrednio poszkodowanych oraz pośrednio poszkodowanych. Ostatni wpis dotyczył pierwszej grupy. Dzisiaj z kolei chciałbym poruszyć problematykę dochodzenia zadośćuczynienia przez najbliższych osoby zmarłej w wyniku wypadku drogowego. Zgodnie z treścią art. 446 §  4 KC Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Źródłem szkody jest krzywda wynikła na skutek śmierci osoby bliskiej, a natężenie cierpień poszkodowanego w momencie śmierci i dalszy przebieg żałoby, w tym zmniejszenie tych doznań w dacie wyrokowania podlega ocenie z nawiązaniem do pozostałych kryteriów decydujących o rozmiarze zadośćuczynienia za krzywdę. (tak SA w Łodzi w wyr. z 16.6.2015 r., I ACa 1831/14, Legalis).

O wysokości zadośćuczynienia decyduje szereg kryteriów takich jak rodzaj i bliskość relacji, stopień przywiązania, wiek poszkodowanego i najbliższego członka rodziny, fakt wspólnego zamieszkiwania przed śmiercią, czas oraz intensywność trwania żałoby etc. Stosowna kwota może także ulec zmniejszeniu na skutek wykazania przez Towarzystwo Ubezpieczeniowe tzw. przyczynienia się zmarłego do wypadku np. na skutek braku zapiętych pasów bezpieczeństwa.

Jako istotne jawi się określenie kręgu osób uprawnionych do wystąpienia z przedmiotowym roszczeniem, co w świetle brzmienia wyżej wymienionego przepisu wcale nie musi być jasne – ,,najbliżsi członkowie rodziny”. W praktyce orzeczniczej Sądów powszechnych widoczne jest szerokie interpretowanie tego sformułowania, bowiem kładzie się przede wszystkim akcent nie tyle na formalny stopień pokrewieństwa, ile na charakter rzeczywistych stosunków łączących zmarłego poszkodowanego z osobą dochodzącą zadośćuczynienia. Zatem stosownego zadośćuczynienia mogą dochodzić np. narzeczony zmarłego, konkubent/ konkubina zmarłego, siostrzeniec.

Kluczowe roszczenie poszkodowanego w wypadku komunikacyjnym z jakim może on wystąpić do Towarzystwa Ubezpieczeniowego to tzw ,,zadośćuczynienie” za doznaną krzywdę. Zgodnie z art. 445 §1 KC ,,W wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym – art. 444 kc § 1 ,,W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia…” – sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu ,,Zadośćuczynienie (Schmerzensgeld) stanowi postać odszkodowania, jednak w przeciwieństwie do odszkodowania za szkodę majątkową, przyznawane jest za krzywdę wywołaną naruszeniem dóbr osobistych. Celem odszkodowania jest wyrównanie strat i utraconych korzyści o charakterze majątkowym, natomiast przyznanie zadośćuczynienia stanowić ma rekompensatę negatywnych doznań psychicznych w postaci krzywd i cierpień wywołanych czynem niedozwolonym. Przesłankami zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 445 KC jest wyrządzenie krzywdy w postaci: uszkodzenia ciała, wywołania rozstroju zdrowia, naruszenia wolności lub integralności seksualnej czynem niedozwolonym. Krzywda może mieć charakter cierpień fizycznych lub moralnych (wyr. SN z 4.7.1969 r., I PR 178/69, OSNCP 1970, Nr 4, poz. 71; wyr. SN z 3.2.2000 r., I CKN 969/98, Legalis). (Komentarz do Art. 445 KC red. Osajda 2018, wyd. 20).

Innymi słowy zadośćuczynienie jest świadczeniem pieniężnym wypłacanym na rzecz pokrzywdzonego – którego celem jest próba wyrównania, złagodzenia bólu fizycznego mającego miejsce w następstwie np. złamania ręki, dystorsji kręgosłupa oraz wiążących się z tym negatywnych przeżyć natury psychicznej takich jak np. trudności w zakresie codziennej egzystencji – higiena, zakupy, życie rodzinne, spadek wydajności w pracy, niemożność realizacji swoich pasji czy hobby, konieczność korzystania z pomocy innych osób, zmiana planów życiowych.

Posłużmy się zatem prostym przykładem z życia codziennego.

Pojazd A zatrzymując się przed przejściem dla pieszych zostaje uderzony przez pojazd B jadący z tyłu, na skutek niezachowania przezeń należytego odstępu. Efekt – wgnieciony tylny zderzak w samochodzie A oraz ból kręgosłupa szyjnego u kierowcy oraz pasażera czyli tzw. dystorsja. Uszkodzony zderzak uzasadnia dochodzenie roszczenia odszkodowawczego, z kolei dystorsja kręgosłupa szyjnego – zadośćuczynienia za doznaną krzywdę niemajątkową. Ową krzywdą w tym przypadku będzie z pewnością: ból kręgosłupa szyjnego – odczuwany w okresie kilku pierwszych tygodni przez cały czas a później w związku z aktywnością fizyczną lub zmianą pogody, trudności w zakresie zasypiania, bóle głowy czy drętwienie kończyn.

Poza ,,fizycznymi” cierpieniami krzywdą bez wątpienia będzie również: lęk przed prowadzeniem pojazdu, drażliwość, frustracja związana z mniejszą wydajnością w pracy oraz życiu codziennym, niemożność realizacji obowiązków czy hobby, spędzania czasu w ulubiony sposób, mniejsza samodzielność, uzależnienie od pomocy innych osób. Doniosłość powyższych skutków zależeć będzie od tego jak poważne było to zdarzenie drogowe, tym niemniej nawet niewielka stłuczka – jak w przykładzie – daje pole do dochodzenia stosownego zadośćuczynienia.

Wszystkie następstwa zdarzenia szkodowego winny być wykazane w zgłoszeniu szkody do Towarzystwa Ubezpieczeń, a niejednokrotnie później w procesie sądowym – co wiąże się z koniecznością ich starannego udowodnienia. Zadbajmy zatem o stosowną dokumentację medyczną – np. kartę informacyjną z leczenia szpitalnego, nawet w przypadku niewielkich kolizji drogowych.

*****

Zobacz też: ZGŁOSZENIE SZKODY WRAZ Z WEZWANIEM DO ZAPŁATY

W nawiązaniu do poprzedniego wpisu (zobacz tutaj>>), poniżej przedstawiam przykładowe zgłoszenie szkody zawierające wezwanie do zapłaty żądanej przez nas kwoty. Zapraszam do lektury!

                                                                                                                                                                 miejscowość…….,dnia……..r.

 Towarzystwo Ubezpieczeń
……………………………….
ul.
Kod pocztowy, miasto

Dotyczy: zdarzenia z dnia …..
Poszkodowany: imię i nazwisko…

ZGŁOSZENIE SZKODY
WRAZ Z WEZWANIEM DO ZAPŁATY

Na podstawie art. 445 § 1 kodeksu cywilnego, wnoszę o zapłatę na rzecz ……… kwoty np. 50 000 zł (słownie: pięćdziesiąt tysięcy złotych) tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.

                                                                                             Uzasadnienie
Opis stan faktycznego

W dniu ……….. r. w miejscowości…………., gmina……., kierujący samochodem osobowym marki ……………… o nr rej. ………………. naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że…………………………….. , w wyniku czego …………………………….(opis zdarzenia drogowego) pasażerka doznała licznych obrażeń ciała. Na dzień zdarzenia sprawca posiadał ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w Państwa Towarzystwie – nr polisy: np. 123456789.
Postępowanie karne w przedmiocie niniejszego zdarzenia toczące się przez Sądem Rejonowym w ……… pod sygn. akt … zakończyło się uznaniem… winnym dokonania zarzucanych mu czynów.

Dowód: wyrok Sądu Rejonowego w …….. II Wydział Karny z dnia ……… r., sygn. akt: II K ………..

Opis następstw zdarzenia (w aspekcie fizycznym oraz psychicznym)……………………

W wyniku wypadku … doznała obrażeń ciała w postaci……………. (opis uszczerbku na zdrowiu np. dystorsji kręgosłupa szyjnego)……
Poszkodowana podlegała następującym zabiegom……. Hospitalizacja trwała przez…….

Powyższe urazy spowodowały szereg negatywnych konsekwencji w życiu poszkodowanej (opis negatywnych konsekwencji w życiu poszkodowanego np. obniżenie aktywności fizycznej, konsekwencje natury psychicznej – depresja,lęki etc)……………………………..

Bezpośrednio po wypadku poszkodowana potrzebowała pomocy osób trzecich……… (opis w jakich aspektach poszkodowany potrzebował pomocy) Poszkodowana w następstwie wypadków doznała szeregu cierpień psychicznych tj……

Przydatne orzecznictwo na które warto powołać się w uzasadnieniu zgłoszenia szkody do Towarzystwa Ubezpieczeń.

1) Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 9 listopada 2007r. V CSK 245/2007, „ustalenie wysokości zadośćuczynienia przewidzianego w art. 445 § 1 kc wymaga uwzględnienia wieku poszkodowanego, stopnia cierpień fizycznych i psychicznych, ich intensywności i czasu trwania, nieodwracalności następstw uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia (kalectwa, oszpecenia), rodzaju wykonywania pracy, szans na przyszłość, poczucia przydatności społecznej, bezradności życiowej oraz innych podobnych czynników”.
2) Wyroku Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 10 lutego 2004 r. IV CK 355/2002, ustalając wysokość zadośćuczynienia „przepisy kodeksu cywilnego nie wskazują kryteriów, jakie należy uwzględnić przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia pieniężnego. Kryteria te wypracowała judykatura. Zgodnie z nią, zadośćuczynienie ma przede wszystkim charakter kompensacyjny i tym samym jego wysokość musi przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość, przy uwzględnieniu następstw uszkodzenia ciała i sytuacji życiowej poszkodowanego”.
3) Odejście orzecznictwa od wskaźnika przeciętnej stopy życiowej przy ustalaniu kwoty zadośćuczynienia. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2003 r. IV CKN 213/01 – „przeciętna stopa życiowa stanowiła wartościowy wskaźnik w okresie osiągania przez niemal całe społeczeństwo dochodów wyrównanych, pozostających na niskim poziomie. Obecnie przy dużych różnicach dochodów trudno dopatrzyć się treści w omawianym wskaźniku”. Ponadto Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 czerwca 2011 r. I PK 275/10 wyraził stanowisko, że „wysokość dochodów uzyskiwanych przez poszkodowanego przed zachowaniem wyrządzającym szkodę, środowisko, w którym żyje, ani wysokość wydatków konsumpcyjnych, jakie może pokryć suma zadośćuczynienia, nie są kryterium ustalenia odpowiedniej sumy należnej poszkodowanemu na podstawie art. 445 § 1 KC”.
4)Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 08 grudnia 1973 r. sygn. akt: III CZP 37/73; „Zadośćuczynienie jest przede wszystkim środkiem rekompensaty krzywdy” i ma polegać na „wynagrodzeniu krzywdy przez zaspokojenie w większym zakresie potrzeb poszkodowanego”, a zatem „poszkodowany powinien otrzymać od osoby odpowiedzialnej za szkodę sumę pieniężną, o tyle w konkretnych okolicznościach odpowiednią, ażeby mógł za jej pomocą zatrzeć lub co najmniej złagodzić odczucie krzywdy i odzyskać równowagę psychiczną”

Mając powyższe na uwadze przedmiotowa kwota zadośćuczynienia odpowiada wielkości doznanej szkody niemajątkowej i pozwoli zrekompensować przeżyte przez poszkodowaną cierpienia natury fizycznej oraz psychicznej. W związku z powyższym wnoszę jak na wstępie.

Wszelkie wpłaty należy kierować na poniższy numer rachunku bankowego:
………………………………………………………………………………………………..
(w zgłoszeniu należy podać numer rachunku bankowego na który będziemy otrzymywać wpłaty należnych nam kwot)

Załączniki:
– np. wyrok w sprawie karnej, notatka policyjna;
-dokumentacja medyczna;
-rachunki/faktury za leczenie, sprzęt rehabilitacyjny

……………………………
podpis