Najważniejsze zasady korzystania z karty parkingowej
- Warunek podstawowy to znacznie ograniczona możliwość samodzielnego poruszania się oraz odpowiednie wskazanie w orzeczeniu.
- Przy umiarkowanym stopniu niepełnosprawności potrzebny jest jeden z symboli 04-O, 05-R albo 10-N.
- Karta jest przypisana do osoby, nie do samochodu, więc można używać jej w różnych pojazdach, którymi porusza się uprawniony.
- Opłata za wydanie dokumentu wynosi obecnie 21 zł, a sprawa powinna zostać załatwiona w terminie do 30 dni.
- Karta nie zwalnia automatycznie z opłat w każdej strefie płatnego parkowania. O tym decydują także lokalne przepisy.
- Za posługiwanie się kartą przez osobę nieuprawnioną grozi grzywna do 2000 zł.
Kto ma realną szansę na kartę parkingową
Nie każda osoba posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności może otrzymać kartę parkingową. Najważniejsze jest nie samo orzeczenie ani nawet sam stopień niepełnosprawności, lecz znaczne ograniczenie możliwości samodzielnego poruszania się oraz odpowiednie wskazanie w dokumencie.
Uprawnienie może przysługiwać trzem podstawowym grupom:
- osobom ze znacznym stopniem niepełnosprawności, jeżeli mają poważne trudności z samodzielnym przemieszczaniem się,
- osobom z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, gdy przyczynę oznaczono symbolem 04-O, 05-R lub 10-N i jednocześnie potwierdzono znaczne ograniczenia ruchowe,
- dzieciom i młodzieży do ukończenia 16. roku życia, jeżeli ich stan powoduje znaczne ograniczenie samodzielnego poruszania się.
Symbole oznaczają odpowiednio choroby narządu wzroku, choroby narządu ruchu oraz choroby neurologiczne. Sam symbol nie wystarczy. W orzeczeniu musi znaleźć się także wskazanie uprawniające do wydania karty. Brak tego wskazania zwykle zamyka drogę do otrzymania dokumentu, nawet gdy codzienne poruszanie się jest dla danej osoby bardzo trudne.
Przy znacznym stopniu niepełnosprawności symbol przyczyny nie jest decydujący. Liczy się przede wszystkim faktyczny zakres ograniczeń. Organ orzekający może brać pod uwagę między innymi problemy z chodzeniem, utrzymaniem równowagi, pokonywaniem schodów czy przemieszczaniem się na krótkich dystansach. Nie ma jednak jednego automatycznego przelicznika, na przykład konkretnej liczby metrów, który sam w sobie gwarantowałby kartę.
Karta dla placówki
Osobne zasady dotyczą placówek zajmujących się opieką, rehabilitacją lub edukacją osób z poważnymi ograniczeniami ruchowymi. Taka karta jest związana z pojazdem wykorzystywanym do przewozu podopiecznych, a placówka składa wniosek według miejsca swojej siedziby. Na jeden pojazd przeznaczony do przewozu osób z niepełnosprawnościami wydaje się jedną kartę.
W praktyce najczęściej myli się stopień niepełnosprawności z prawem do karty. To dwa różne elementy. Orzeczenie może potwierdzać niepełnosprawność, ale dopiero dodatkowe wskazanie dotyczące karty daje podstawę do jej wydania.
Co karta zmienia na drodze, a czego nie załatwia
Najbardziej oczywiste uprawnienie to możliwość korzystania z miejsc oznaczonych symbolem osoby z niepełnosprawnością, czyli tak zwanych kopert. Karta powinna być umieszczona za przednią szybą w sposób pozwalający odczytać jej numer i datę ważności. Jeżeli samochód nie ma przedniej szyby, dokument umieszcza się w widocznym miejscu z przodu pojazdu.
Karta nie jest przypisana do konkretnego auta. Można używać jej w samochodzie własnym, należącym do członka rodziny, taksówce albo innym pojeździe, o ile osoba uprawniona faktycznie nim jedzie lub jest przewożona. Sam fakt posiadania dokumentu przez właściciela samochodu nie wystarcza, gdy korzysta z niego ktoś inny.
Przy zachowaniu szczególnej ostrożności karta pozwala także nie stosować się do wybranych zakazów ruchu i postoju. Chodzi między innymi o znaki:| Znak | Znaczenie |
|---|---|
| B-1 | zakaz ruchu w obu kierunkach |
| B-3 i B-3a | zakaz wjazdu pojazdów silnikowych lub autobusów |
| B-4 i B-10 | zakaz wjazdu motocykli lub motorowerów |
| B-35 | zakaz postoju |
| B-37 i B-38 | zakaz postoju w dni nieparzyste lub parzyste |
| B-39 | strefa ograniczonego postoju |
To nie oznacza pełnej swobody. Jeżeli pod znakiem znajduje się tabliczka wskazująca, że zakaz dotyczy także osób z niepełnosprawnościami, trzeba się do niego zastosować. Karta nie pozwala również ignorować czerwonego światła, zakazu zatrzymywania się w miejscu stwarzającym zagrożenie ani zasad bezpieczeństwa.
Osobną kwestią są opłaty za parkowanie. W niektórych miastach karta daje prawo do bezpłatnego postoju w strefie płatnego parkowania, ale nie jest to zasada obowiązująca automatycznie w całej Polsce. Przed pozostawieniem auta trzeba sprawdzić uchwałę miasta, regulamin strefy i wymagania dotyczące dodatkowego abonamentu.
Jak złożyć wniosek i nie przedłużać procedury
Wniosek składa się w powiatowym albo miejskim zespole do spraw orzekania o niepełnosprawności. Co do zasady osoba dorosła składa go osobiście i podpisuje w obecności urzędnika. Rodzic lub opiekun składa dokumenty za dziecko, a w określonych przypadkach może zrobić to także kurator.
Do wniosku należy przygotować:
- prawomocne orzeczenie o niepełnosprawności, stopniu niepełnosprawności albo wskazaniach do ulg i uprawnień, przedstawiane do wglądu w oryginale,
- aktualne zdjęcie o wymiarach 35 × 45 mm,
- potwierdzenie opłaty za wydanie karty,
- dokument tożsamości,
- ewentualne upoważnienie dla osoby, która ma odebrać gotową kartę.
Zdjęcie powinno przedstawiać aktualny wygląd osoby, bez nakrycia głowy i ciemnych okularów. Wyjątkiem są udokumentowane wady wzroku oraz nakrycie głowy noszone z powodów religijnych, jeżeli podobne zdjęcie znajduje się w dokumencie tożsamości.
Opłata za wydanie karty wynosi 21 zł. Numer rachunku i sposób wniesienia opłaty trzeba sprawdzić w konkretnym zespole, ponieważ urzędy mogą stosować różne tytuły przelewu i organizację płatności.
Jeżeli dokumenty są kompletne, urząd powinien poinformować o wyniku i odbiorze karty w terminie do 30 dni kalendarzowych. Gdy pojawią się braki, wnioskodawca dostaje wezwanie do ich uzupełnienia. Na reakcję ma 7 dni od doręczenia wezwania. Przekroczenie tego terminu może spowodować pozostawienie wniosku bez rozpoznania.
Przeczytaj również: Kto ma pierwszeństwo na rondzie? Znaki, pasy i zjazd
Co zrobić, gdy w orzeczeniu nie ma wskazania
W takiej sytuacji sam wniosek o wydanie karty nie rozwiąże problemu. Trzeba sprawdzić możliwość odwołania od orzeczenia albo złożenia wniosku o ponowne ustalenie wskazań, zgodnie z pouczeniem znajdującym się w dokumencie. Odmowa wydania karty jest zwykle konsekwencją treści orzeczenia, a nie odrębną decyzją o ocenie stanu zdrowia.
Z mojego punktu widzenia najrozsądniej jest dokładnie przeczytać orzeczenie jeszcze przed wykonaniem zdjęcia i opłaceniem wniosku. Jedna brakująca rubryka może sprawić, że dokumenty zostaną przyjęte, ale karta i tak nie zostanie wydana.
Jak korzystać z karty bez ryzyka mandatu
Najczęstszy błąd polega na traktowaniu karty jak stałego pozwolenia przypisanego do samochodu. Tymczasem uprawnienia działają tylko wtedy, gdy w pojeździe znajduje się osoba, której karta dotyczy, albo osoba przez nią przewożona. Nie wolno zostawiać karty w samochodzie podczas prywatnego wyjazdu bez uprawnionego pasażera.
Przed odejściem od auta trzeba sprawdzić trzy rzeczy:
- czy karta jest aktualna i nie przekroczyła daty ważności,
- czy leży za szybą w sposób widoczny dla kontrolującego,
- czy miejsce jest prawidłowo oznaczone i nie obowiązuje dodatkowe ograniczenie.
Nie wolno zasłaniać numeru ani daty ważności kartką, uchwytem telefonu czy innym przedmiotem. Dokument powinien być czytelny bez konieczności otwierania samochodu. Przy kontroli może mieć znaczenie również to, czy karta nie została zgłoszona jako utracona albo unieważniona.
Za nieuprawnione posługiwanie się kartą parkingową grozi grzywna do 2000 zł. Ryzyko dotyczy nie tylko podrobienia dokumentu, lecz także użycia cudzej, nieważnej albo znalezionej karty. Właściciel, który świadomie udostępnia dokument osobie nieuprawnionej, również może narazić się na konsekwencje.
Trzeba też odróżnić zatrzymanie od postoju. Karta nie daje prawa do blokowania przejazdu, wjazdu dla służb ratunkowych, przejścia dla pieszych ani bramy. Koperta jest udogodnieniem dla osoby z ograniczoną mobilnością, a nie zgodą na pozostawienie auta w dowolnym miejscu.
Ważność karty, utrata i wymiana dokumentu
Karta wydana osobie z niepełnosprawnością jest ważna przez okres odpowiadający ważności orzeczenia, ale nie dłużej niż 5 lat. Jeżeli orzeczenie jest bezterminowe, karta również nie pozostaje bezterminowa, lecz ma maksymalny ustawowy okres ważności.
Po uzyskaniu nowego orzeczenia trzeba złożyć kolejny wniosek o kartę. Nie należy zakładać, że poprzedni dokument automatycznie zachowa ważność po zmianie stopnia niepełnosprawności albo wskazań. Datę końcową najlepiej sprawdzić z wyprzedzeniem, bo procedura może potrwać do 30 dni.
W razie zgubienia, kradzieży lub zniszczenia dokumentu trzeba niezwłocznie poinformować powiatowy albo miejski zespół właściwy dla miejsca zamieszkania. Po zgłoszeniu utraty karta zostaje unieważniona. Odnalezionym dokumentem nie powinno się już posługiwać, nawet gdy fizycznie nadal wygląda poprawnie.
Karta dla placówki jest co do zasady wydawana na 3 lata. Traci ważność także wtedy, gdy placówka przestaje wykorzystywać dany pojazd do przewozu osób z niepełnosprawnościami albo zostaje zlikwidowana.
Przed wyjazdem sprawdź te trzy rzeczy
Najprostsza zasada brzmi: najpierw sprawdź orzeczenie, potem kartę, a dopiero na końcu lokalne zasady parkowania. Uprawnienie wynika z prawidłowego wskazania w orzeczeniu, karta musi być ważna i widoczna, a możliwość bezpłatnego postoju zależy od miasta.Jeżeli te trzy elementy się zgadzają, dokument rzeczywiście ułatwia codzienne przemieszczanie się i pozwala zaparkować bliżej celu. Jeżeli choć jeden budzi wątpliwość, lepiej skontaktować się z zespołem do spraw orzekania albo zarządcą strefy, niż ryzykować mandat i unieważnienie karty.
